Gay Talese en de mooiste zin ever

Print Friendly, PDF & Email
HHoe in hemelsnaam flikte Gay Talese het? Waar en wanneer schreef hij die overrompelende zin? Onderweg uit Los Angeles? Of pas thuis in New York? En kwamen de 130 woorden pijnloos op papier, het zwoele ritme, dat suggestieve rijm, de hilarische climax?
Hoeveel bloed, zweet en tranen stak Talese in die ene sleutelzin over Frank Sinatra? Wat herinnert de nu 89-jarige schrijver zich er nog van, Talese, zoon van een geëmigreerde Italiaanse kleermaker die in 1953 als loopjongen bij The New York Times begint, na zijn diensttijd terugkeert als sportverslaggever en tien jaar later zowat solo de Amerikaanse journalistiek op de schop neemt… hoe schreef hij die zin, en de 445 andere zinnen voor het verhaal waarmee hij zijn naam vestigde, een legende werd, volgens velen de ‘beste journalist ooit’?
Waar hij die zin vandaan haalde?
Talese reageert hoffelijk als mijn vraag hem via-via bereikt. In 1965 is hij van The Times overgestapt naar Esquire. Dat maandblad bood het jaarsalaris dat hij al had (‘15.000 dollar, toen een respectabel bedrag’), maar Talese wil langere verhalen schrijven en daar meer tijd voor krijgen. ‘En nu hoefde ik maar zes stukken per jaar te maken.’
Een van die verhalen moet over Frank Sinatra gaan. ‘Ik vond het leuk om DiMaggio te doen (Joe, de honkballegende) en ook Ali (Mohammed, de bokser). Maar wat kon ik nog toevoegen aan de honderden en nog eens honderden artikelen die al over Sinatra waren geschreven?’
Met tegenzin vliegt Talese naar Los Angeles. Er is een deal: Esquire garandeert Sinatra een exclusief cover-verhaal dat NBC’s tv-productie Sinatra – een man en zijn muziek moet promoten, terwijl de zanger zelf belooft zich beschikbaar te houden voor een interview.
Talese: ‘Dat interview is er nooit gekomen. Waarom? Ten eerste was Sinatra verkouden. En ten tweede had zijn advocaat vernomen dat CBS-TV van plan was Sinatra’s banden met de maffia te onthullen.’
Sinatra’s advocaat eist vóór publicatie inzage in het stuk zodat hij ‘ongepaste verwijzingen naar de georganiseerde misdaad’ kan schrappen. Talese weigert. Een impasse volgt. Wekenlang wordt Talese uit de buurt van Sinatra gehouden.
De schrijver, die van hanging around zijn modus operandi maakte, blijft in LA en interviewt acteurs die met Sinatra in films speelden, hij spreekt met Sinatra’s kapper, zijn kleermaker en de dame die on tour Sinatra’s haarstukjes draagt.
Talese: ‘Een gesprek met Sinatra was niet langer belangrijk. In feite was het een voordeel… wat kon ik vragen dat niet al honderd keer was gevraagd? En ik zou standaardantwoorden krijgen.’
Terug in New York schrijft hij een profiel van 15.138 woorden.
Hoe?
Talese: ‘Eerst met potlood, vervolgens met een pen op een geel, gelinieerd blocnote, en ten slotte op de typmachine. Opnieuw en opnieuw… tot ik het niet nog beter kon formuleren.’
Frank Sinatra Has a Cold geldt nog steeds als verplichte lectuur voor elke journalist die iets wil begrijpen van storytelling of new journalism. En de mooiste zin in ‘het beste literaire non-fictieverhaal van de twintigste eeuw’ (dixit Vanity Fair) moet toch, zou je zeggen, in de buurt komen van de beste zin ooit…
Talese: ‘Dat verhaal kwam vrij gemakkelijk. De woorden waarnaar je verwijst, vielen me gewoon in. Is het de mooiste zin die ik ooit schreef? Ik betwijfel het.’
En dan zegt Gay Talese, de ene liefhebber tegen de andere: ‘Als je voorbeelden zoekt van beter schrijven: een lange, lange zin waarin ik in een restaurant naar een diner kijk, hoe aan een ander tafeltje een stuk vis gegeten wordt… staat in Knopf’s hardcover editie van A Writer’s Life, p. 71.’

Auteur: Henk Blanken

Journalist en schrijver. Mede-oprichter van de Verhalengarage. Was redacteur van Het Vrije Volk en de Volkskrant en adjunct-hoofdredacteur van Dagblad van het Noorden. Publiceerde drie boeken over journalistiek, PopUp, Mediamores en het Handboek Verhalende Journalistiek. En drie andere boeken met literaire nonfictie: Hotel Almere, Je Gaat Er Niet Dood Aan en Beginnen Over Het Einde. Op het laatste na, dat bij De Correspondent verscheen, zijn de boeken uitgegeven door AtlasContact.